انتخاب صفحه

در حالی وزیر نفت سعی دارد با گران و دست‌نیافتنی خواندن قیمت فروش گاز به ترکیه، ارزان‌فروشی گاز به شرکت نروژی را توجیه کند که قیمت فروش گاز به ترکیه قیمت عادی گاز در منطقه و باقیمت صادرات گاز به عراق و پاکستان مشابه است.

پس از امضای اولین قرارداد فروش گاز برای تولید ال ان جی با یک شرکت نروژی-ایرانی، انتقادهای زیادی به قیمت بسیار پایین فروش گاز به این شرکت وارد شده است. وزیر نفت اما در پاسخ به این انتقادها عنوان کرده است که ملاک قرار دادن قیمت فروش گاز به ترکیه برای دیگر قراردادها درست نیست؛ چراکه قرارداد ترکیه بسیار گران و دست‌نیافتنی است. ایشان حتی قرارداد فروش گاز به ترکیه را به «شوهر دادن دختر به پسر پادشاه» تشبیه کرده و گفته‌اند چون مشتری برای گازمان نداریم باید بقیه «دخترها» را به قیمت ارزان شوهر دهیم وگرنه می‌ترشند. فارغ از اینکه بسیاری از مصارف گاز ازجمله تزریق گاز به میدان‌های نفتی کشور با کمبود تأمین گاز مواجه هستند؛ گزاره وزیر نفت مبنی بر «گران و دست‌نیافتنی بودن قیمت قرارداد ترکیه» به دلایل زیر اساساً غلط است:

قیمت فروش گاز ایران به ترکیه باقیمت فروش گاز روسیه به‌عنوان بزرگ‌ترین صادرکننده گاز به این کشور تقریباً برابر است. به‌بیان‌دیگر قیمت گاز وارداتی ترکیه از روسیه و ایران همواره نزدیک به هم بوده است و اصولاً مطابق قرارداد فعلی صادرات گاز ایران به ترکیه، قیمت وارداتی گاز ترکیه از دیگر کشورها در قیمت گاز صادراتی ایران نیز مؤثر است. نکته حائز توجه آن است که در کشوری مانند روسیه در طول زمان قراردادهای خود توانسته است با سیاست فعال «کاهش قیمت در برابر افزایش حجم» را دنبال کند و در حال حاضر به دنبال اجرای خط لوله ترکیش استریم است؛ اما ایران همواره با برخوردی منفعل، فقط متحمل کاهش قیمت شده و نتوانسته است سهم خود را در بازار ترکیه افزایش دهد.

قیمت فروش گاز ایران در قرارداد ترکیه تاکنون دو بار به میزان ۱۲.۵ و ۱۳.۳ درصد کاهش‌یافته است. درواقع اگر بپذیریم قرارداد فروش گاز به ترکیه در ابتدای عقد قرارداد (۱۹۹۶) یک قرارداد گران بوده است -که مطابق بند اول چنین ادعایی واقعیت ندارد- در حال حاضر و با کاهش تقریباً ۲۵ درصدی قیمت گاز، به‌هیچ‌وجه نمی‌توان ادعا کرد که قیمت صادراتی کشور به ترکیه گران و دست‌نیافتنی است. لازم به ذکر است قیمت فروش گاز در قرارداد با شرکت نروژی (۱۰ سنت) تقریباً نصف قیمت قرارداد فعلی ترکیه (نه قرارداد ابتدایی) است؛ بنابراین فرمول قیمتی فروش گاز به شرکت نروژی بسیار ارزان‌قیمت است.

مهم‌ترین نکته برای اثبات ممکن بودن عقد قراردادهایی در محدوده قیمت صادرات گاز به ترکیه، وجود دو قرارداد فروش گاز به عراق و پاکستان است. یکی از این دو قرارداد که در اوج تحریم‌ها یعنی سال ۹۱-۹۲ منعقدشده‌اند حتی کمی گران‌تر از ترکیه بوده و دیگری نیز با توجه به کاهش ۱۳.۳ درصدی اخیر در قرارداد ترکیه، باقیمت فروش گاز به این کشور تقریباً برابر شده است.

با توضیحات ارائه‌شده باید گفت قیمت فروش گاز به ترکیه نه‌تنها گران و دست‌نیافتنی نیست بلکه یک قیمت عادی در منطقه است که دیگر قراردادهای صادرات گاز کشور نیز در محدوده قیمتی آن منعقدشده‌اند. در این میان تنها دو قرارداد کرسنت و قرارداد فعلی با شرکت نروژی به‌دوراز این محدوده قیمتی و باقیمت بسیار پایین منعقدشده‌اند که هر دو از دستاوردهای آقای زنگنه هستند. به نظر می‌رسد آقای زنگنه بجای آنکه تلاش خود را معطوف بر انعقاد قراردادهای صادرات گاز باقیمت بالاتر نماید علاقه‌مند‌است راه ساده‌تر را انتخاب کند: ارزان‌فروشی گاز.

انتهای یادداشت/ محمدامین راد

Share This